rondleiding door de kerk

Het R.K. complex nr.509430
met 7 Monumentale objecten in het Noorden gelegen nabij de doorgaande Provincialeweg N361

St.-Bonifatiuskerk te Wehe den Hoorn (Object 1, nr.509431)
Inwijding 7-7-1927 door Aartsbisschop Mgr. H. van de Wetering
Bouwheer: Pastoor J. H. Oostveen
Architecten: Joseph Th. J. Cuypers & Zn. Pierre Cuypers Jr.

De huidige St.-Bonifatiuskerk is van 1927, het is de vierde parochiekerk voor de katholieke gemeenschap in en rond Wehe den Hoorn. Deze kerk is een rijksmonument. In 1730 werd de eerste katholieke kerk gebouwd. Na bouwvalligheid, werd In 1754 de eerste steen voor de tweede kerk gelegd, door Anna van Ewsum en Balthasar van Asbeck. De inwijding vond plaats in 1755 Deze steen bevindt zich thans binnen in de toren van het huidige kerkgebouw. De derde kerk werd gebouwd in 1803. Aan de Mernaweg ter hoogte van de pastoor Martensstraat, tegenover de Hoornstertil. De gedenksteen van de derde kerk was aangebracht boven de ingang. Thans bevindt deze steen  zich boven hoofdingang van de huidige kerk. De steen toont in een reliëf de Goede Herder, met een chronogram. Deze luidt: “hIC CoLLIgaM DIspersos”, wat betekent: ”Hier zal ik de verspreiden verzamelen”. Dit wijst op de uitgestrektheid van de parochie. De hoofdletters van een chronogram moeten gelezen worden als Romeinse cijfers. Wanneer men deze optelt, krijgt men het wijdingsjaar van de derde kerk: 1803.

Het huidige kerkgebouw is gesitueerd op de H. Linie d.w.z. het priesterkoor is naar het oosten gericht. Het is een typische vertegenwoordiger van de toenmalige bouwstijl, die brak met de voorgaande neogotische stijlelementen. In het gebouw werd functioneel bouwen gecombineerd met paraboolbogen en getrapte vensters. Daardoor ziet men meteen de drie altaren. De robuuste vierkante toren met een torenhelm flankeert de voorgevel.

In het interieur valt meteen het middenschip met zijn ruime overspanning op. Daarbij zijn de twee zijbeuken aan weerzijden gedegradeerd tot wandelpaden. Het schoon metselwerk met veelkleurige bakstenen verlevendigt het interieur. Het schip wordt afgesloten door een rechthoekig priesterkoor met aan weerszijden twee rechtgesloten altaarruimten. De altaartombe in het priesterkoor dateert uit 1874 en is afkomstig uit de derde kerk, De in brons gedreven reliëfs tonen v.l.n.r. het offer van Abraham, de verrezen Christus en het offer van Melchisedek. Boven het tabernakel een crucifix, met in de kruisarmen de symbolen van de vier evangelisten, respectievelijk de leeuw (Marcus), de stier (Lucas), de adelaar (Johannes) en de engel (Matheus). Daarboven bevindt zich een glas-in-loodraam, geschonken in 1927 door de parochianen bij de inwijding van de kerk. Links in het koor de Godslamp met eveneens de symbolen der vier evangelisten. Verder twee grote kandelaars en de twee drie-armige kandelaars van het retabel uit de derde kerk. Ook de genoemde Godslamp stamt uit het vorige kerkgebouw.

Het priesterkoor wordt afgesloten met de verlaagde communiebank uit 1886. Deze was vervaardigd door Joseph Reiss te Düsseldorf en geschonken door de gebroeders Raamsema, De voorstellingen op de communiebank zijn v.l.n.r.:   1. apostel Matthias († 63) met de bijl; 2. ”Spijziging van Elia”.  Elia sprak: ”Heer het wordt mij teveel, laat mij hier sterven”. Hij ging onder een braamstruik liggen en sliep in. Maar een engel wekte hem en zei “sta op en eet”. Daarna sliep Elia weer in, waarop de engel hem ten tweeden male wekte. Na deze tweede spijziging stond Elia op, deed wat God verlangde en liep naar de berg Horeb. 3. H. Barbara († 306) met toren en palmtak   4. Laatste nacht voor de uittocht uit Egypte.”Gij zult een lam slachten, waarvan gij het bloed aan de deurstijlen zult smeren. Opdat Gods engel der wrake die alle eerstgeborenen, zowel van de mensen als de dieren komt doden. Aan uw deuren voorbij zal gaan. Verder zult gij ongedesemde broden eten en reisvaardig staan met de staf in de hand”. 5. apostel Paulus († 67) met het zwaard.   6. St. Ludger (742-809). Dit was een onderdeel van het retabel van het hoofdaltaar. 7. H. Dominicus O.P. (1170-1221).
8.
Het laatste avondmaal. O.a. midden Christus. Links zonder baard Johannes. Uiterst links op voorgrond Petrus († 67) met de twee sleutels. Voor Johannes, Judas Iscariot met geldbuidel.
9
. H. Rosa van Lima O.P. (1586-1617).  10. De Emmaüsgangers. 11. Zacharias, vader van Johannes de Doper. Toen zijn zoon geboren was, vroeg men aan hem “welke naam geeft gij hem”. Zacharias’ stem had het begeven en hij schreef: “Johannes is zijn naam!” Later kreeg Johannes de bijnaam "De Doper".
Midden boven deze verlaagde comunniebank het triomfkruis met crucifix. Met daarachter een kruisvormig paneel met Maria en Johannes. Het crucifix is een missiekruis uit 1860. Links in het schip het Maria-altaar met het Moedergodsbeeld geschonken door de jonge dochters der parochie in 1872. Met spreuk: "Poort des Hemels, bid voor ons". Rechts het Jozefaltaar met het Jozefbeeld geschonken door  de jongelingen der parochie in 1872. Met spreuk: " Voorbeeldig werkman,  bid voor ons".

Links voor in het interieur de preekstoel met drie gepolychromeerde houten reliëfpanelen, voorstellende Christus en de vier evangelisten met hun symbolen. In de zijbeuken de kruisweg in gepolychromeerde houten reliëfs uit 1931 van Cuypers Roermond. De twee voorste pilaarbeelden zijn v.l.n.r. St. Ludger  en St. Bonifatius (673-754). De achterste twee zijn v.l.n.r. Antonius van Padua O.F.M. (1195-1231) en Gerardus Majella, Redemptorist (1726-1755). De twee laatstgenoemde beelden en de bijbehorende messing kaarsenbakken stammen uit de derde kerk.
Links achter in de kerk, de kapel met het beeld van Maria uit Aduard, zandsteen circa 1500 in Kleefs-Gelderse stijl. Zeer waarschijnlijk was het beeld onderdeel van de calvariegroep bij de Cisterciënzer abdij van Aduard. Dit beeld wordt in deze kerk vereerd.
  







Object 3 (nr.469310)

Boven de entree van de kerk bevindt zich het orgel, dat in 1788 werd gebouwd voor de kapel van het Maagdenhuis in Amsterdam door J. Mitterreither uit Leiden. Maarschalkerweerd verbouwde het in 1898 tot een 19de-eeuw orgel.In 1957 werd dit rijksmonument overgebracht naar deze St.-Bonifatiuskerk.
Op 27 mei 2011 werd het orgel na een uitgebreide restauratie door Adema's orgelbouw, onder begleiding van Drs Ton v. Eck adviseur van de katholieke orgelraad, tevens voorzien van een nieuwe orgelkast, overgedragen aan onze parochie.
 
Object 4(nr.509432 )
De monumentale pastorie is in 2006
volledig gerestaureerd en dient thans als vergaderruimte voor bestuur en werkgroepen en parochiebijeenkomst.
In de winter voor de repetities van het  parochiële zangkoor en verder voor o.a.  kerstvieringen van zieken en senioren.





Object (nr.509433) De R.K. begraafplaats aan de Warfhuisterweg in Wehe den Hoorn

Object 6 (nr.509434)
Tweedelig draaibaar gietijzeren toegangshek met gotische motieven,Hierdoor komt men op het door Pastoor Pierik in 1837 gekocht stuk land aan de Warfhuisterweg. Dit is gelegen tussen deze weg en het "Hoogje", waar zeer waarschijnlijk de eerste 2 kerken stonden. Waarvan de eerste kerk met toestemming van de burgelijke autoriteiten in 1733 door pater Ignatius Martens SJ is gesticht. (Bron: Jezuïetenarchief te Nijmegen). In 1843 wordt in overleg met de burgerlijke gemeente de begraafplaats aangelegd onder voorwaarde dat een vierde gedeelte ook bestemd was voor protestanten, dit is verjaard. Aanvankelijk werden ook de katholieken uit Kloosterburen hier begraven. In 1873 is de begraafplaats geherstructureerd en kreeg zijn huidige vorm. De R.K. begraafplaats kenmerkt zich door de Calvarie-kapel met vast aansluitend Baarhuisje aan de achterzijde. Bouwjaar 1873. Dit baarhuisje werd in gebruik genomen als tijdelijk bewaarplaats voor overledenen tot aan de begrafenis. Ook was het een onderdeel in de bestrijding tegen besmettelijke ziekten.

Object 7 (nr. 509436)
De Calvariekapel annex baarhuisje, gebouwd in de voor architect A. Tepe kenmerkende sobere Nederrijnse baksteengotiek van de veertiende en vijftiende eeuw. De kapel is geheel in baksteen uitgevoerd en heeft een T-vormige plattegrond voorzien van drie pinakels met een zadeldakje. De Voorgevel: de toegang van de nis is gevormd door een spitsboog, geflankeerd door 2 pilasters die staan op een basement, uitgevoerd in prachtig metselwerk. Tegen de achterwand de kruisingsscène, bestaand uit 3 bij elkaar passende beelden, voorstellend de gekruisigde Christus, met links zijn moeder Maria en rechts de apostel Johannes. Onder aan het kruis bevinden zich neergaande wortels, die het leven symboliseren. De gehele Calvarie-groep staat op een tombe, wat het graf na de kruisafname voorstelt. De topgevel van de kapel begint met een sierrand met daarboven 2 paar lisenen, tussen de lisenen begint de console gevormd door sierstenen voor de pinakel, welke door een zadeldakje wordt afgedekt. De schuine zijde van de topgevel is aan weerszijden afgeschuind met aan het einden weer een zadeldakje. De voorgevel heeft 3 siersmeedijzeren muurankers. In de hoeken bevinden zich de dakgoten ondersteund door sierstenen.Het er achter dwars aaneengesloten baarhuisje wordt eveneens omzoomd met een basement. De topgevels van het baarhuisje zijn identiek aan de topgevel van de kapel. Aan de Oostzijde, links, is een dichtgezette deur met korfboog geflankeerd aan weerszijden door een liseen. Aan de Westzijde, rechts, identiek aan de Oostgevel, bevindt zich de ingang. Rechts van de Calvariekapel is het graf van de bouwheer pastoor W. H. Veeling Smale. Van 1871 - 1918 pastoor Op Den Hoorn en van zijn broer Cornelis Smale. Dit bevindt zich rechts naast het graf van pastoor A.E.G. Wolfs.

HIER RUSTEN
TWEE EERWAARDE BROEDERS
CORNELIS SMALE
PASTOOR TE HEINO
GEB. TE ZWOLLE 16 AUG. 1824
OVERL. TE DEN HOORN 13 JUNI 1909
WILLEM HENDRIK VEELING SMALE
PASTOOR TE DEN HOORN
GEB. TE ZWOLLE 13 SEPT. 1831
OVERL. TE GRONINGEN 19 JULI 1918
<<<O>>>
GELIJK ZIJ GEDURENDE HUN LEVEN DOOR GE
BOORTE GELOOF EN LIEFDE VEREENIGD
MOGEN ZIJ HIER EN DAAR BOVEN NIMMER
GESCHEIDEN WORDEN

Het oudste graf bevindt zich nabij de ingang van het ”Bonifatiuspad”, in de Noord -Oosthoek van de begraafplaats. Dit is van Arnoldus J. Paping bouwheer van de 3'  kerk  Pastoor op Den Hoorn 1803 -1823. Dit graf is versierd met Vanitas, rouwsymbolen, in hoogreliëf.
Arnoldus Johannes Paping geboren den 1 October 1766, gestorven den 27 Februarij 1823
in den Ouderdom van 57 Jaar en heeft deze gemeente 28 Jaar als Pastoor gedient D.O.M.


Staat Christen, en vertoeft een luttel an dit Graf,
Hier legt uw Herder, die u ‘s Hemels Voedsel gaf.
Hier legt uw Roem in ’t stof, uw Diebere Voogt en Vader,
Den Steun der Armen en den troost van Alle gader.
Hier Rust het koud gebeent van PAPING, die weleer
Door zijn bespraakte Tong U Godes Eer en Leer
Verkondigde, en nu verzucht om uw gebeden,
Opdat d’Algoede God hem plaats in ’s Hemels Eden

Naast pastoor A.J.Paping het graf van Henricus J. Wilkens pastoor op den Hoorn 1832-1834 Deze beide pastoors waren oorspronkelijk voor in de 3e kerk bij de Hoornstertil aan de Mernaweg begraven. Bij de afbraak van de 3e kerk in 1927 werden zij herbegraven bij ingang Bonifatiuspad op dit kerkhof.
De talrijke 19’eeuwse grafmonumenten zijn in verticale kruisvorm of hebben een kruis in de top.

Winsum 2011 H.J.W. Jeuken