rondleiding door de kerk
| Het
R.K.
complex nr.509430 met 7 Monumentale objecten in het Noorden gelegen nabij de doorgaande Provincialeweg N361 St.-Bonifatiuskerk te Wehe den Hoorn (Object 1, nr.509431) Inwijding 7-7-1927 door Aartsbisschop Mgr. H. van de Wetering Bouwheer: Pastoor J. H. Oostveen Architecten: Joseph Th. J. Cuypers & Zn. Pierre Cuypers Jr. De
huidige St.-Bonifatiuskerk is van 1927, het
is de vierde parochiekerk voor de katholieke gemeenschap in en rond
Wehe den Hoorn. Deze kerk is een rijksmonument.
In 1730 werd de eerste katholieke kerk gebouwd. Na bouwvalligheid, werd
In 1754 de eerste steen voor de tweede kerk
gelegd, door Anna van Ewsum en Balthasar van Asbeck. De
inwijding vond plaats in 1755 Deze steen bevindt zich thans binnen in
de toren
van het huidige kerkgebouw. De derde kerk werd gebouwd in 1803.
Aan de Mernaweg ter hoogte van de pastoor
Martensstraat, tegenover de Hoornstertil. De gedenksteen van de derde
kerk was aangebracht boven de ingang. Thans bevindt deze
steen zich boven hoofdingang
van de huidige kerk. De steen toont in een reliëf de Goede Herder, met
een
chronogram. Deze luidt: “hIC CoLLIgaM DIspersos”,
wat betekent: ”Hier zal ik de verspreiden verzamelen”. Dit wijst op de
uitgestrektheid van de parochie. De hoofdletters van een chronogram
moeten gelezen worden als Romeinse cijfers. Wanneer men deze optelt,
krijgt men het wijdingsjaar van de derde kerk: 1803. Het huidige kerkgebouw is gesitueerd op de H. Linie d.w.z. het priesterkoor is naar het oosten gericht. Het is een typische vertegenwoordiger van de toenmalige bouwstijl, die brak met de voorgaande neogotische stijlelementen. In het gebouw werd functioneel bouwen gecombineerd met paraboolbogen en getrapte vensters. Daardoor ziet men meteen de drie altaren. De robuuste vierkante toren met een torenhelm flankeert de voorgevel. In
het interieur valt
meteen het middenschip met zijn ruime overspanning op. Daarbij zijn de
twee zijbeuken aan weerzijden gedegradeerd tot wandelpaden. Het schoon
metselwerk met veelkleurige bakstenen verlevendigt het
interieur. Het schip wordt afgesloten door een rechthoekig priesterkoor
met aan
weerszijden twee rechtgesloten altaarruimten. De altaartombe in het
priesterkoor dateert uit 1874 en is afkomstig uit de derde kerk, De in
brons gedreven reliëfs tonen
v.l.n.r. het offer van Abraham, de verrezen Christus
en het offer van Melchisedek.
Boven het tabernakel een crucifix, met in de kruisarmen de
symbolen
van de vier evangelisten, respectievelijk de leeuw (Marcus),
de stier (Lucas), de adelaar (Johannes) en de engel (Matheus).
Daarboven bevindt zich een glas-in-loodraam, geschonken
in 1927 door de
parochianen bij de inwijding van de kerk. Links in het koor de Godslamp
met eveneens de symbolen der vier evangelisten. Verder twee grote kandelaars en de
twee drie-armige kandelaars van het retabel uit de derde kerk. Ook de
genoemde Godslamp stamt uit het vorige kerkgebouw.Het priesterkoor wordt afgesloten met de verlaagde communiebank uit 1886. Deze was vervaardigd door Joseph Reiss te Düsseldorf en geschonken door de gebroeders Raamsema, De voorstellingen op de communiebank zijn v.l.n.r.: 1. apostel Matthias († 63) met de bijl; 2. ”Spijziging van Elia”. Elia sprak: ”Heer het wordt mij teveel, laat mij hier sterven”. Hij ging onder een braamstruik liggen en sliep in. Maar een engel wekte hem en zei “sta op en eet”. Daarna sliep Elia weer in, waarop de engel hem ten tweeden male wekte. Na deze tweede spijziging stond Elia op, deed wat God verlangde en liep naar de berg Horeb. 3. H. Barbara († 306) met toren en palmtak 4. Laatste nacht voor de uittocht uit Egypte.”Gij zult een lam slachten, waarvan gij het bloed aan de deurstijlen zult smeren. Opdat Gods engel der wrake die alle eerstgeborenen, zowel van de mensen als de dieren komt doden. Aan uw deuren voorbij zal gaan. Verder zult gij ongedesemde broden eten en reisvaardig staan met de staf in de hand”. 5. apostel Paulus († 67) met het zwaard. 6. St. Ludger (742-809). Dit was een onderdeel van het retabel van het hoofdaltaar. 7. H. Dominicus O.P. (1170-1221). 8.
Het laatste avondmaal. O.a. midden Christus. Links zonder baard
Johannes. Uiterst links op voorgrond Petrus († 67) met de twee
sleutels. Voor Johannes, Judas Iscariot met geldbuidel. 9. H. Rosa van Lima O.P. (1586-1617). 10. De Emmaüsgangers. 11. Zacharias, vader van Johannes de Doper. Toen zijn zoon geboren was, vroeg men aan hem “welke naam geeft gij hem”. Zacharias’ stem had het begeven en hij schreef: “Johannes is zijn naam!” Later kreeg Johannes de bijnaam "De Doper". Midden boven deze verlaagde comunniebank het triomfkruis met crucifix. Met daarachter een kruisvormig paneel met Maria en Johannes. Het crucifix is een missiekruis uit 1860. Links in het schip het Maria-altaar met het Moedergodsbeeld geschonken door de jonge dochters der parochie in 1872. Met spreuk: "Poort des Hemels, bid voor ons". Rechts het Jozefaltaar met het Jozefbeeld geschonken door de jongelingen der parochie in 1872. Met spreuk: " Voorbeeldig werkman, bid voor ons". Links voor in het interieur de preekstoel met drie gepolychromeerde houten reliëfpanelen, voorstellende Christus en de vier evangelisten met hun symbolen. In de zijbeuken de kruisweg in gepolychromeerde houten reliëfs uit 1931 van Cuypers Roermond. De twee voorste pilaarbeelden zijn v.l.n.r. St. Ludger en St. Bonifatius (673-754). De achterste twee zijn v.l.n.r. Antonius van Padua O.F.M. (1195-1231) en Gerardus Majella, Redemptorist (1726-1755). De twee laatstgenoemde beelden en de bijbehorende messing kaarsenbakken stammen uit de derde kerk. Links
achter in de kerk, de kapel met het beeld van Maria uit Aduard,
zandsteen circa 1500 in Kleefs-Gelderse stijl. Zeer waarschijnlijk was
het beeld onderdeel van de calvariegroep bij de Cisterciënzer abdij van
Aduard. Dit beeld wordt in deze kerk vereerd. Object 3 (nr.469310) Boven de entree van
de kerk bevindt zich het orgel,
dat in 1788 werd gebouwd voor de kapel van het Maagdenhuis in Amsterdam
door J. Mitterreither uit Leiden. Maarschalkerweerd
verbouwde het in 1898 tot een 19de-eeuw
orgel.In 1957 werd dit rijksmonument
overgebracht naar deze St.-Bonifatiuskerk.Op 27 mei 2011 werd het orgel na een uitgebreide restauratie door Adema's orgelbouw, onder begleiding van Drs Ton v. Eck adviseur van de katholieke orgelraad, tevens voorzien van een nieuwe orgelkast, overgedragen aan onze parochie. Object 4(nr.509432 ) De
monumentale pastorie is in 2006volledig gerestaureerd en dient thans als vergaderruimte voor bestuur en werkgroepen en parochiebijeenkomst. In de winter voor de repetities van het parochiële zangkoor en verder voor o.a. kerstvieringen van zieken en senioren. Object (nr.509433) De R.K. begraafplaats aan de Warfhuisterweg in Wehe den Hoorn Object 6 (nr.509434) Tweedelig
draaibaar gietijzeren
toegangshek met gotische
motieven,Hierdoor komt men op het door Pastoor
Pierik in 1837 gekocht stuk land aan de
Warfhuisterweg.
Dit is gelegen tussen deze weg en het "Hoogje", waar zeer
waarschijnlijk de eerste 2 kerken stonden. Waarvan de eerste kerk met
toestemming van de burgelijke autoriteiten in 1733 door pater Ignatius
Martens SJ is gesticht. (Bron: Jezuïetenarchief te Nijmegen). In
1843 wordt in overleg met de burgerlijke gemeente de begraafplaats
aangelegd onder voorwaarde dat een vierde gedeelte ook
bestemd
was voor protestanten, dit is verjaard. Aanvankelijk werden ook de
katholieken uit Kloosterburen hier begraven. In 1873 is de
begraafplaats geherstructureerd en kreeg zijn huidige vorm. De R.K.
begraafplaats kenmerkt zich door de Calvarie-kapel met vast
aansluitend Baarhuisje
aan de achterzijde. Bouwjaar
1873.
Dit baarhuisje werd in gebruik genomen als tijdelijk bewaarplaats voor
overledenen tot aan de begrafenis. Ook was het een onderdeel in de
bestrijding tegen besmettelijke ziekten.Object 7 (nr. 509436) De Calvariekapel annex baarhuisje, gebouwd
in de
voor architect A. Tepe
kenmerkende
sobere Nederrijnse baksteengotiek van de veertiende en vijftiende eeuw.
De kapel is geheel in baksteen uitgevoerd en heeft een T-vormige
plattegrond voorzien van drie pinakels met een zadeldakje. De
Voorgevel:
de toegang
van de nis is gevormd door een spitsboog,
geflankeerd door 2 pilasters die staan op een basement,
uitgevoerd in prachtig metselwerk. Tegen de achterwand de
kruisingsscène, bestaand uit 3 bij elkaar passende beelden,
voorstellend de gekruisigde Christus, met links zijn moeder Maria en
rechts de apostel Johannes. Onder aan het kruis bevinden zich
neergaande wortels, die het leven symboliseren. De gehele
Calvarie-groep staat op een tombe, wat het graf na de kruisafname
voorstelt. De topgevel van de kapel begint met een sierrand met
daarboven 2 paar lisenen, tussen de lisenen begint de console gevormd
door sierstenen voor de pinakel, welke door een zadeldakje wordt
afgedekt. De schuine zijde van de topgevel is aan weerszijden
afgeschuind met aan het einden weer een zadeldakje. De voorgevel heeft
3 siersmeedijzeren muurankers. In de hoeken bevinden zich de dakgoten
ondersteund door sierstenen.Het
er achter dwars
aaneengesloten baarhuisje wordt
eveneens omzoomd met een basement. De
topgevels van het baarhuisje zijn identiek aan de topgevel van de
kapel.
Aan
de Oostzijde, links, is een dichtgezette deur met korfboog geflankeerd
aan weerszijden door een liseen. Aan de Westzijde, rechts, identiek
aan de Oostgevel, bevindt zich de ingang.
Rechts
van
de
Calvariekapel is het graf van de bouwheer pastoor W. H. Veeling Smale.
Van
1871 - 1918 pastoor Op Den Hoorn en van zijn broer Cornelis Smale. Dit
bevindt zich rechts naast het
graf van pastoor A.E.G. Wolfs. HIER RUSTEN
TWEE EERWAARDE BROEDERS CORNELIS SMALE PASTOOR TE HEINO GEB. TE ZWOLLE 16 AUG. 1824 OVERL. TE DEN HOORN 13 JUNI 1909 WILLEM HENDRIK VEELING SMALE PASTOOR TE DEN HOORN GEB. TE ZWOLLE 13 SEPT. 1831 OVERL. TE GRONINGEN 19 JULI 1918 <<<O>>> GELIJK ZIJ GEDURENDE HUN LEVEN DOOR GE BOORTE GELOOF EN LIEFDE VEREENIGD MOGEN ZIJ HIER EN DAAR BOVEN NIMMER GESCHEIDEN WORDEN Het
oudste graf bevindt zich nabij de ingang van het ”Bonifatiuspad”, in de
Noord -Oosthoek van de begraafplaats. Dit is van Arnoldus J.
Paping bouwheer van de 3' kerk Pastoor op Den Hoorn
1803
-1823. Dit graf is versierd met
Vanitas, rouwsymbolen, in hoogreliëf. Arnoldus Johannes Paping geboren den 1 October 1766, gestorven den 27 Februarij 1823 in den Ouderdom van 57 Jaar en heeft deze gemeente 28 Jaar als Pastoor gedient D.O.M. Staat Christen, en vertoeft een
luttel an dit Graf,
Hier legt uw Herder, die u ‘s Hemels Voedsel gaf. Hier legt uw Roem in ’t stof, uw Diebere Voogt en Vader, Den Steun der Armen en den troost van Alle gader. Hier Rust het koud gebeent van PAPING, die weleer Door zijn bespraakte Tong U Godes Eer en Leer Verkondigde, en nu verzucht om uw gebeden, Opdat d’Algoede God hem plaats in ’s Hemels Eden
Naast pastoor A.J.Paping het graf van Henricus J. Wilkens pastoor
op den Hoorn 1832-1834
Deze
beide pastoors waren oorspronkelijk voor in de 3e kerk bij de
Hoornstertil aan de Mernaweg begraven. Bij de afbraak van de 3e kerk in
1927 werden zij herbegraven bij ingang Bonifatiuspad op dit kerkhof.De talrijke 19’eeuwse grafmonumenten zijn in verticale kruisvorm of hebben een kruis in de top. Winsum 2011 H.J.W. Jeuken |
De
huidige St.-Bonifatiuskerk is van 1927, het
is de vierde parochiekerk voor de katholieke gemeenschap in en rond
Wehe den Hoorn. Deze kerk is een rijksmonument.
In 1730 werd de eerste katholieke kerk gebouwd. Na bouwvalligheid, werd
In 1754 de eerste steen voor de tweede kerk
gelegd, door Anna van Ewsum en Balthasar van Asbeck. De
inwijding vond plaats in 1755 Deze steen bevindt zich thans binnen in
de toren
van het huidige kerkgebouw. De derde kerk werd gebouwd in 1803.
Aan de Mernaweg ter hoogte van de pastoor
Martensstraat, tegenover de Hoornstertil. De gedenksteen van de derde
kerk was aangebracht boven de ingang. Thans bevindt deze
steen zich boven hoofdingang
van de huidige kerk. De steen toont in een reliëf de Goede Herder, met
een
chronogram. Deze luidt: “h
In
het interieur valt
meteen het middenschip met zijn ruime overspanning op. Daarbij zijn de
twee zijbeuken aan weerzijden gedegradeerd tot wandelpaden. Het schoon
metselwerk met veelkleurige bakstenen verlevendigt het
interieur. Het schip wordt afgesloten door een rechthoekig priesterkoor
met aan
weerszijden twee rechtgesloten altaarruimten. De altaartombe in het
priesterkoor dateert uit 1874 en is afkomstig uit de derde kerk, De in
brons gedreven reliëfs tonen
v.l.n.r. het offer van Abraham, de verrezen Christus
en het offer van Melchisedek.
Boven het tabernakel een crucifix, met in de kruisarmen de
symbolen
van de vier evangelisten, respectievelijk de leeuw (Marcus),
de stier (Lucas), de adelaar (Johannes) en de engel (Matheus).
Daarboven
bevindt zich een glas-in-loodraam, geschonken
in 1927 door de
parochianen bij de inwijding van de kerk. Links in het koor de
8.
Links
achter in de kerk, de kapel met het beeld van
Boven de entree van
de kerk bevindt zich het
De
monumentale pastorie is in 2006
Tweedelig
draaibaar gietijzeren
toegangshek met gotische
motieven,Hierdoor komt men op het door Pastoor
Pierik in 1837 gekocht stuk land aan de
Warfhuisterweg.
Dit is gelegen tussen deze weg en het "Hoogje", waar zeer
waarschijnlijk de eerste 2 kerken stonden. Waarvan de eerste kerk met
toestemming van de burgelijke autoriteiten in 1733 door pater Ignatius
Martens SJ is gesticht. (Bron: Jezuïetenarchief te Nijmegen). In
1843 wordt in overleg met de burgerlijke gemeente de begraafplaats
aangelegd onder voorwaarde dat een vierde gedeelte ook
bestemd
was voor protestanten, dit is verjaard. Aanvankelijk werden ook de
katholieken uit Kloosterburen hier begraven. In 1873 is de
begraafplaats geherstructureerd en kreeg zijn huidige vorm. De R.K.
begraafplaats kenmerkt zich door de Calvarie-kapel met vast
aansluitend Baarhuisje
aan de achterzijde. Bouwjaar
1873.
Dit baarhuisje werd in gebruik genomen als tijdelijk bewaarplaats voor
overledenen tot aan de begrafenis. Ook was het een onderdeel in de
bestrijding tegen besmettelijke ziekten.
De Calvariekapel annex baarhuisje, gebouwd
in de
voor architect A. Tepe
kenmerkende
sobere Nederrijnse baksteengotiek van de veertiende en vijftiende eeuw.
De kapel is geheel in baksteen uitgevoerd en heeft een T-vormige
plattegrond voorzien van drie pinakels met een zadeldakje. De
Voorgevel:
de toegang
van de nis is gevormd door een spitsboog,
geflankeerd door 2 pilasters die staan op een basement,
uitgevoerd in prachtig metselwerk. Tegen de achterwand de
kruisingsscène, bestaand uit 3 bij elkaar passende beelden,
voorstellend de gekruisigde Christus, met links zijn moeder Maria en
rechts de apostel Johannes. Onder aan het kruis bevinden zich
neergaande wortels, die het leven symboliseren. De gehele
Calvarie-groep staat op een tombe, wat het graf na de kruisafname
voorstelt. De topgevel van de kapel begint met een sierrand met
daarboven 2 paar lisenen, tussen de lisenen begint de console gevormd
door sierstenen voor de pinakel, welke door een zadeldakje wordt
afgedekt. De schuine zijde van de topgevel is aan weerszijden
afgeschuind met aan het einden weer een zadeldakje. De voorgevel heeft
3 siersmeedijzeren muurankers. In de hoeken bevinden zich de dakgoten
ondersteund door sierstenen.Het
er achter dwars
aaneengesloten baarhuisje wordt
eveneens omzoomd met een basement. De
topgevels van het baarhuisje zijn identiek aan de topgevel van de
kapel.
Aan
de Oostzijde, links, is een dichtgezette deur met korfboog geflankeerd
aan weerszijden door een liseen. Aan de Westzijde, rechts, identiek
aan de Oostgevel, bevindt zich de ingang.
Rechts
van
de
Calvariekapel is het graf van de bouwheer pastoor W. H. Veeling Smale.
Van
1871 - 1918 pastoor Op Den Hoorn en van zijn broer Cornelis Smale. Dit
bevindt zich rechts naast het
graf van pastoor A.E.G. Wolfs.
Het
oudste graf bevindt zich nabij de ingang van het ”Bonifatiuspad”, in de
Noord -Oosthoek van de begraafplaats. Dit is van Arnoldus J.
Paping bouwheer van de 3' kerk Pastoor op Den Hoorn
1803
-1823. Dit graf is versierd met
Vanitas, rouwsymbolen, in hoogreliëf.
Naast pastoor A.J.Paping het graf van Henricus J. Wilkens pastoor
op den Hoorn 1832-1834
Deze
beide pastoors waren oorspronkelijk voor in de 3e kerk bij de
Hoornstertil aan de Mernaweg begraven. Bij de afbraak van de 3e kerk in
1927 werden zij herbegraven bij ingang Bonifatiuspad op dit kerkhof.